Háttatál II
|
Nú hefr upp annat kvæði: 31. Stáls dynblakka stökkvi Þetta heitir bragarbót. Hér skiptir háttum í fyrsta ok þriðja vísuorði. Hér standast sem first má stuðlar, en hendingar svá, at ein samstafa er á milli. Þat greinir háttuna. Þenna hátt kalla men riðhendur: 32. Él þreifsk skarpt of Skúla Hér skiptir háttum í öðru ok fjórða vísuorði. Standa þar hendingar báðar samt nær enda ok lúkast á einum hljóðstaf báðar, ok er betr, at samhljóðandi sé eftir aðra. Þess háttr er kallat veggjat: 33. Lífs varð ránum at raunum, Hér er háttaskipti í öðru ok fjórða vísuorði, ok er þar ein samstöfun sett í, svá at tvær eru síðar, ok aukit því lengð orðsins. Nú er flagðaháttur: 34. Flaust bjó folka treystir Hér skiptir háttum í öðru ok inu fjórða vísuorði. Þessi háttr er in forna skjálfhenda: 35. Reist at Vágsbrú vestan, Hér er skjálfhent með aðalhending í þriðja vísuorði á hvárum tveggja helmingi, en at öðru sem dróttkvætt. Þenna hátt fann fyrst Veili. Þá lá hann í útskeri nökkuru, kominn af skipsbroti, ok höfðu þeir illt til klæða ok veðr kalt. Þá orti hann kvæði, er kallat er kviðan skjálfhenda eða drápan steflausa ok kveðit eftir Sigurðar sögu. Þetta er þríhent kallat: 36. Hristi hvatt, þá reistisk, Hér eru þrennar aðalhendingar í öðru ok inu fjórða vísuorði, ok lútask allar einnig, ok fylgir samstöfun fyrir hverja. Nú er inn dýri háttr: 37. Vann, kann virðum banna Hér eru í fyrsta ok þriðja vísuorði tvær aðalhendingar samt í upphafi, en in þriðja at hætti við enda. 38. Farar snarar fylkir byrjar, Hér eru þrjár hendingar í vísuorði ok skothent í fyrsta ok þriðja vísuorði, en þriðja hending at hætt við enda, ok fylgir samstafa hverri setningu. Þessi háttr er kallat tiltekit: 39. Ok hjaldrreifan hófu Hér skiptir háttum it fimmta vísuorði, ok leiðir í því orði máltak af fyrra vísuhelmingi, ok dregst þat vísuorð með hljóðfyllingum mjök eftir skjálfhendu inni nýju. Þessi háttr er kallat greppaminni: 40. Hverr fremr hildi barra? Þessum hætti er breytt til dróttkvæðs háttar með orðum. Nú er sá háttr, er vér köllum liðhendr: 41. Velr ítrhugaðr ýtum Þat eru liðhendr, er inn sami stafr stendr fyrir hendingar, ok þá er rétt ort liðhendr háttr, at í öðru ok í inu fjórða vísuorði sé oddhending ok skothending við þær hendingar, er í inu fyrra vísuorði eru, ok verðr þá einn upphafstafr allra þeira þriggja hendinganna. Nú er sá háttr, er vér kölum rétthent: 42. Alrauðum drífs auði; Hér eru aðahendingar í fyrsta ok þriðja vísuorði, en gætt at taka ór skothendur. Enn er sá háttr, er vér köllum ina minni alhendu, þat eru skothendur í inu fyrsta vísuorði í báðum helmingum, svá sem hér segir: 43. Samþykkjar fremr sökkvi In minni alhenda er þá rétt ort, at haldit sé vísulengð saman. En ef henni er skotit í fulla alhendu, svá at skothendur sé þar sumar eða allar í vísuorði, þá er þat eigi rétt. Nú er alhent: 44. Frama skotnar gram, gotnum, Hér eru tvennar aðalhendingar í hverju vísuorði. Þessi þykkir vera fegrstr og vandaðastr, ef vel er ortr, þeirra hátta, er kvæði sé ort eftir, ok er þá full alhending, ef eigi finnst í at, ek, en eða þau smáorð, er þeim fylgja, nema standi í hendingum, en eigi hafa allir menn þat varazt, ok er þat fyrir því eigi rangt, sem kvað Klæingr byskup: Bað ek sveit á glað Geitis, Þetta er stamhendr háttr: 45. Lætr undin brot brotna Hér er í frysta ok þriðja vísuorði tvíkveðit at einni samstöfu ok haft þat til hendinga, ok fyrir því köllum vér þetta stamhent, at tvíkylft er til hendingarinnar, ok standa svá hendingar í orðinu sem riðhendur. Nú er sá háttr, er samhent er kallat: 46. Virðandi gefr virðum Hér eru þær hendingar, er vér köllum samhendur, því at þessar eru allar með einum stöfum ok eru í fyrsta ok þriðja vísuorði, svá settar sem skothendur í dróttkvæðum hætti. Nú er iðurmælt: 47. Seimþverrir gefr seima Hér er þrim sinnum haft samhending, tysvar í fyrsta ok þriðja vísuorði, en í öðru ok inu fjórða er haldit afhending sem í dunhendum hætti. Þess háttr heitir klifat: 48. Auðkenndr verr auði Hér halda samhendingar of allan vísuhelming ok taka með aðalhending ina síðari í öðru ok inu fjórða vísuorði. Nú eru þeir hættir, er stúfar heita: 49. Hjaldr-remmir tekr Hildi, Hér er it fjórða vísuorð stýft ok tekin af samstafa, en í dróttkvæðum hætti skal setja með hending. Þessi er meiri stúfr: 50. Yggs drósar rýfr eisa Hér er stúft annat ok it fjórða vísuorð. Nú er inn mesti stúfur: 51. Herstefnir lætr hrafn Hér eru öll vísuorð stýfð. Þessir hættir, er nú eru ritaðir, eru greindir í þrjá staði, því at menn hafa ort fyrr svá, at í einni v+isu var annar helmingr stýðfur, en annar helmingur tvístýfðr, ok eru þat háttaföll. Sá er inn þriði, er alstýfðr er, því at hér eru öll vísuorð stýfð. Nú er skothendr háttr: 52. Sær Skjöldungs niðr skúrum, Hér eru skothendur í öllum vísuorðum, en annat sem dróttkvæðr háttr. Nú er sá háttur, er vér köllum liðhendur: 53. Stjóri vensk at stæra Í þessum hætti eru liðhendur með tvennu móti, en aðrar á þá lund: við ina fyrri hending í fyrsta ok þriðja vísuorði. Nú skal rita þá háttu, er forn skáld hafa kveðit ok eru nú settir saman, þótt þeir hafi ort sumt með háttaföllum, ok eru þessir hættir dróttkvæðir kallaðir í fornum kvæðum, en sumir finnast í lausavísum, svá sem orti Ragnar konungr loðbrók með þessum hætti: 54. Skýtr at Sköglar veðri, Hér er í fyrsta ok þriðja vísuorði háttlausa, en í öðru ok fjórða aðalhendingar, en höfuðstafrinn stendr svá, sá er kveðandi ræðr í öðru ok inu fjórða vísuorði, at þar er fyrir sett samstafa ein eða tvær, en at öðru sem dróttkvætt. Nú skal rita Torf.Einars hátt: 55. Hverr séi jöfra ægi Hér er í fyrsta ok þriðja vísuorði háttlausa, en í örðu ok fjórða skothent ok riðhent. Nú er Egils háttr: 56. Hverr ali blóði byrsta Hér er í fyrsta ok þriðja vísuorði háttlausa, en í öðru ok inu fjórða aðalhendingar ok riðhent. Nú er Fleins háttr: 57. Hilmir hjalma skúrir Hér er svá farit hendingum sem í dróttkvæðum hætti, en hendingar eru settar saman í öndurðu vísuorði. Nú er Braga háttr: 58. Er til hjalma hyrjar Hér er í fyrsta ok þriðja vísuorði it síðasta málsorð haft til hendingar, en missir orðs ins fyrra, er gera skyldi skothending. En við þetta hendingarorð eru í öðru ok inu fjórða vísuorði hendingar, ok er þat önnur hending skothenda ok liðhending, en önnur aðalhedning við ina fyrstu. En þessar hendingar, er standa í öðru ok fjórða vísuorði, standa sem í Fleins hætti. Víða er þat í fornskálda verka, er í einni vísu eru ýmsi hættir eða háttaföll, ok má eigi yrkja eftir því, þó at þeir hættir þykki eigi spilla fornkvæðum. Nú er u þeir hættir, greindir í þrjá staði, er kimlabönd heita. Þessi er einn: 59. Hjalmlestir skekr Hristar Hér er í fjórða vísuorði í hvárum helmingi aukit aðalhending með tveim samstöfum eftir vísuorð en at öðru sem dróttkvætt. Nú er it meira kimbland: 60. Almdrósar skylr ísa Hér eru tvenn kimblabönd í hvárum helmingi. Þessi eru in mestu kimlabönd: 61. Hræljóma fellr hrími, tími Hér fylgir hverju vísuorði kimblaband. Nú skal rita hrynjandi háttu. Þessi er inn fyrsti: 62. Tyggi snýr á ógnar áru, Hér er it fyrsta ok þriðja vísuorð aukit framan tveim samstöfum til háttarsetningar, en ef þær eru af teknar, þá er sem eftir dróttkvætt, en ór öðru ok fjórða vísuorði má taka málsorð þat, er tvær samstöfur fylgja, in fimmta ok in sétta í vísuorði, þá er þat orð ok dróttkvætt. Í hrynhendum háttum eru oftast átta samstöfur í vísorði, en hendingar ok stafaskipti fara sem í dróttkvæðum hætti. Þetta köllum vér dróttkvætt hrunjandi. Nú skal sýna fleiri skiðun háttanna. Er þessi hrynjandi kölluð trollsháttr: 63. Stála kenndi stökkvilundum Hér eru átta samstöfur í hverju vísuorði. Hér eru hluthendur í öllum orðum, ok fylgja þrjár samstöfur hverri hendingu, ok svá fara skothendur ok aðalhendingar ok stafaskipti sem í hrynhendu. Þessi er einn hrynhendr háttr: 64. Vafði lítt, er virðum mætti, Þessi er hrynhenda óbreytt. Þetta er draughent: 65. Vápna hríð velta náði Í þessum hætti eru tíðast sjau samstöfur í hverju vísuorði, en hendingar ok stafaskipti sem í dróttkvæðum hætti, ok ef hér er ór tekin ein samstöfun fyrsta eða þriðja vísuorði, sú stendr næst inni fyrstu, þá falla hljóðin öll sem í dróttkvæðum hætti. Svá má ok af taka í öðru ok inu fjórða vísuorði ina sömu samstöfun, ok er þá þat dróttkvætt, ok verðr sumt eigi mjúkt. 66. Eyddi úthlaupsmönnum Hér er háttlausa í inu fyrsta ok þriðja vísuorði, en í öðru ok inu fjórða skothendur. Nú er sá háttr, er kallaður er háttlausa: 67. Ortak öld at minnum, Í þessum hætti eru engar hendingar, en stafaskipti sem í dróttkvæðum hætti. Nú eru saman settir í tveim kvæðum sex tigir hátta ok um fram þær átta greinir, er fyrst er skipat í dróttkvæðum hætti með málsgreinum þeim, er fylgja hættinum, ok eru þessir hættir allir vel fallnir til at yrkja kvæði eftir, ef vill.
Háttatál II - English
Home | Norse Mythology Home | Disclaimer | Site FAQ | CyberSamurai Members | Contact The Webmaster |